TE-SAT, Global Terrorism Index i dane krajowe

Streszczenie

EU TE-SAT, Global Terrorism Index i statystyki krajowe nie są trzema wersjami jednego licznika. TE-SAT jest roczną syntezą informacji przekazanych i zweryfikowanych przez państwa Unii Europejskiej: obejmuje ataki dokonane, nieudane i udaremnione, zatrzymania oraz dane o postępowaniach sądowych. GTI jest wskaźnikiem wpływu terroryzmu w 163 państwach, zbudowanym z incydentów, zabitych, rannych i zakładników oraz wygładzonym przez pięć lat. Rejestry krajowe odzwierciedlają własne przepisy, kompetencje instytucji i etapy procesu.

Liczby ataków, zatrzymań, zarzutów, oskarżeń, wyroków i osób uwięzionych mają różne jednostki oraz kohorty. Jedno udaremnione przygotowanie może być atakiem w TE-SAT, nie wejść do Global Terrorism Database i wygenerować kilka zatrzymań. Jedna masowa akcja policyjna albo zmiana listy organizacji zakazanych może wielokrotnie zwiększyć liczbę zatrzymań bez podobnej zmiany liczby planów przemocy.

GTI nie mierzy bieżącego prawdopodobieństwa zamachu. Największą wagę nadaje zgonom, uwzględnia cztery wcześniejsze lata, a wynik surowy przekształca na logarytmiczną skalę od 0 do 10. Państwo może poprawić bezpieczeństwo w danym roku, zachowując wysoki wynik przez skutki wcześniejszych ataków. Dwa kraje o tym samym wyniku mogą mieć inną kombinację wielu małych incydentów i jednego zdarzenia masowego.

Statystyki krajowe bywają bardziej szczegółowe, ale są najmniej porównywalne bez mapowania. Brytyjski rejestr śledzi przepływ od zatrzymania do wyniku i obejmuje także czynności dokonane na podstawie innych ustaw, jeśli policja ocenia je jako związane z terroryzmem. Niemieckie raporty łączą perspektywę wywiadowczą z kategoriami przestępczości motywowanej politycznie. W Polsce dane są rozproszone między Policję, prokuraturę, sądy, więziennictwo, ABW i inne instytucje.

Rzetelne porównanie zaczyna się od pytania, nie od dostępnej tabeli. Trzeba ustalić jednostkę, definicję, etap procesu, okres zdarzenia, datę publikacji, mianownik i znaczenie braku. Dopiero potem można zestawiać szeregi. Ranking wpływu nie zastępuje oceny zagrożenia konkretnego celu, a liczba zatrzymań nie jest liczbą terrorystów.

Trzy źródła, trzy pytania

TE-SAT odpowiada przede wszystkim na pytanie, co państwa członkowskie zarejestrowały w ostatnim roku w obszarze ataków, czynności policyjnych i sądowych oraz jakie trendy dostrzegają służby. Jest produktem współpracy organów, nie niezależnym spisem medialnym.

GTI pyta, jak duży był względny wpływ terroryzmu na państwo w perspektywie kilku lat. Łączy cztery obserwowalne skutki w jedną wartość i tworzy ranking. Wynik jest pochodną decyzji o wagach, pamięci historycznej i skali.

Rejestr krajowy może odpowiadać na znacznie węższe pytanie: ile wszczęto postępowań z konkretnego artykułu, ilu ludzi zatrzymano, ile orzeczono skazań, ilu więźniów ma określoną klasyfikację albo ile osób objęto działaniem programu prewencyjnego.

Jeśli z tych źródeł wybierze się tylko widoczną liczbę, wszystkie wyglądają jak „statystyka terroryzmu”. Po odtworzeniu procesu pomiaru staje się jasne, że mogą rosnąć w przeciwnych kierunkach bez sprzeczności.

Najnowszy TE-SAT i rok, którego dotyczy

TE-SAT 2026 został opublikowany przez Europol 13 lipca 2026 roku i opisuje zasadniczo zdarzenia oraz działania z 2025 roku. Raport nie jest „danymi z 2026” tylko dlatego, że taki rok widnieje w tytule.¹

Ta różnica jest prosta, lecz często znika w wykresach. Kolumna nazwana „TE-SAT 2026” może zostać błędnie połączona z rokiem 2026, podczas gdy powinna być przypisana do okresu referencyjnego 2025. W publikacji trzeba zachować oba pola: rok zdarzeń i rok wydania.

Najnowsze wydanie podaje 45 ataków w dziesięciu państwach UE, w tym 22 dokonane, 20 udaremnionych i trzy nieudane, oraz 486 zatrzymań związanych z przestępstwami terrorystycznymi w 21 państwach.² Liczby są użytecznym przykładem różnych jednostek, nie ilorazem „prawie jedenastu terrorystów na atak”.

Zatrzymania obejmują między innymi propagandę i wsparcie, a nie tylko wykonawców ataku. Jedna osoba może być zatrzymana bez istnienia rekordu ataku, a jedna operacja może angażować wielu podejrzanych.

Co TE-SAT nazywa atakiem

Europol przedstawia ataki dokonane, nieudane i udaremnione. Dokonany atak przeszedł do wykonania, nieudany został podjęty, lecz nie osiągnął zakładanego rezultatu, a udaremniony został zatrzymany przez organy przed dokonaniem.

Dokładna kwalifikacja pochodzi z informacji państw członkowskich i działa w europejskim otoczeniu prawnym. Nie musi odpowiadać progowi Global Terrorism Database, która wyłącza plan przerwany przed rozpoczęciem próby. Ten sam przypadek może więc legalnie wystąpić w TE-SAT i nie wystąpić w GTD.

Zbiorcza liczba „ataki” ukrywa proporcję trzech rodzajów. Wzrost udaremnionych planów może oznaczać więcej planowania, lepsze wykrywanie, zmianę raportowania albo kilka tych zjawisk. Spadek dokonanych przy wzroście udaremnionych nie jest prostym spadkiem aktywności.

Do analizy zdolności ochrony należy pokazać wszystkie trzy kategorie osobno oraz — jeśli dane pozwalają — etap, na którym nastąpiła interwencja. Zbiorcza suma służy sytuacyjnemu przeglądowi, nie pomiarowi skuteczności jedną liczbą.

TE-SAT nie jest surową bazą zdarzeń

Raport prezentuje tabele, trendy i opis jakościowy, ale nie udostępnia pełnego, rekordowego zbioru ze źródłami dla każdego przypadku. Czytelnik nie może odtworzyć wszystkich decyzji kodera tak jak w bazie ze szczegółowym kodeksem i identyfikatorami.

Informacje pochodzą od państw członkowskich, partnerów Europolu i Eurojustu. Ich zaletą jest dostęp instytucjonalny do dochodzeń oraz kwalifikacji. Ograniczeniem jest zależność od systemów krajowych i stopnia ujawnienia.

Europol harmonizuje materiał na potrzeby wspólnego raportu, ale nie usuwa wszystkich różnic prawa, praktyki rejestracji i dojrzałości spraw. Dwa państwa mogą podobne zachowanie zapisać na innym etapie lub w innej kategorii.

TE-SAT nadaje się do opisu europejskiego obrazu policyjnego. Nie powinien być przedstawiany jako pełny, niezależnie obserwowany spis każdego aktu politycznej przemocy w UE.

Kategorie ideologiczne TE-SAT

Raporty rozdzielają między innymi terroryzm dżihadystyczny, prawicowy, lewicowy i anarchistyczny, etnonacjonalistyczny lub separatystyczny oraz związany z pojedynczym zagadnieniem. Kategorie służą porządkowaniu policyjnego obrazu.

Nie są diagnozą osoby ani kompletną teorią motywu. Sprawca może łączyć mizoginię, rasizm, przyspieszeniowość, fascynację przemocą i osobistą krzywdę. Państwo musi wybrać kategorię sprawozdawczą albo oznaczyć przypadek jako inny lub nieustalony.

TE-SAT 2026 sam podkreśla płynność motywacji, przenikanie środowisk internetowych oraz znaczenie tożsamości, uznania i przynależności obok tradycyjnej ideologii.² Porównanie z wcześniejszymi latami musi sprawdzić, czy zmieniło się zachowanie, czy również sposób jego konceptualizacji.

Wykres „ataków według ideologii” powinien podawać regułę kategorii i liczbę przypadków mieszanych lub nieustalonych. Nie wolno przypisywać etykiety całej wspólnocie religijnej lub politycznej.

Zatrzymanie nie jest atakiem ani winą

Zatrzymanie jest zdarzeniem procesowym. Może dotyczyć planowania, finansowania, propagandy, członkostwa, wsparcia, podróży, posiadania materiału, naruszenia zakazu organizacji albo innego zachowania uznanego za związane z terroryzmem.

Liczba zależy od aktywności organów, podstaw prawnych i strategii. Duża operacja wobec sieci może stworzyć dziesiątki zatrzymań w jednym dniu. Zmiana prawa może uczynić określone zachowanie podstawą nowej fali czynności.

Zatrzymana osoba może zostać zwolniona, otrzymać zarzut niezwiązany z terroryzmem, zostać oskarżona później albo nie być ścigana. Statystyka nie ustanawia winy i nie może być nazywana liczbą „ujętych terrorystów”.

Przy porównaniu państw trzeba uwzględnić, czy liczy się osoby, zdarzenia zatrzymania, sprawy czy zarzuty. Ta sama osoba zatrzymana dwukrotnie może pojawić się raz lub dwa zależnie od systemu.

Przykład wpływu zmiany prawnej

Brytyjska publikacja dotycząca roku kończącego się 31 grudnia 2025 roku wykazała 3034 zatrzymania związane z terroryzmem, z czego 2779 wiązało się ze wspieraniem Palestine Action po objęciu organizacji zakazem 5 lipca 2025 roku. Po wyłączeniu tej kategorii pozostało 255 zatrzymań, wobec 250 rok wcześniej.³

Surowa liczba wzrosła ponad dwunastokrotnie. Nie oznacza to dwunastokrotnego wzrostu liczby przygotowywanych zamachów ani wykonawców przemocy. Odzwierciedla masowe zastosowanie określonego przepisu wobec zachowania związanego ze wsparciem zakazanej organizacji.

Przykład nie przesądza oceny prawa ani poszczególnych spraw. Pokazuje, że statystyka zatrzymań jest wrażliwa na zakres penalizacji i priorytet działania. Bez rozbicia trend staje się fałszywą miarą zagrożenia fizycznym atakiem.

Każdy nagły skok w rejestrze krajowym powinien prowadzić do sprawdzenia zmiany ustawy, zakazu, operacji, definicji i sposobu raportowania przed interpretacją społeczną.

Od zatrzymania do wyroku

Zatrzymania z jednego roku nie tworzą tej samej kohorty co wyroki wydane w tym roku. Postępowanie trwa, a orzeczenie może dotyczyć czynu sprzed kilku lat. Dzielenie liczby skazań w 2025 przez zatrzymania w 2025 nie daje „odsetka skuteczności”.

Potrzebna jest analiza kohortowa: śledzenie osób zatrzymanych w określonym okresie do zarzutu, oskarżenia, umorzenia, procesu, wyroku i apelacji. Najnowsza kohorta ma wiele spraw otwartych, więc wynik jest prawostronnie cenzurowany.

TE-SAT korzysta z informacji o wyrokach, karach i decyzjach sądowych przekazywanych przez Eurojust oraz państwa. Terminologia może odróżniać verdict, conviction, acquittal, penalty i osobę, ale tabela prasowa często upraszcza je do „skazań”.

Raport powinien powiedzieć, czy liczy orzeczenia, postępowania czy osoby. Jedna osoba może otrzymać kilka rozstrzygnięć, a jedno postępowanie obejmować wielu oskarżonych.

Uwięzieni nie są kolejnym etapem tej samej tabeli

Stan populacji więziennej w określonym dniu jest zasobem, podczas gdy zatrzymania i wyroki w roku są przepływami. Nie można ich bezpośrednio dodawać. Liczba więźniów zależy od długości kar, tymczasowego aresztowania, zwolnień i klasyfikacji.

Kategoria „terrorist-connected offence” może obejmować szerszy zakres niż skazanie na podstawie rozdziału ustawy o terroryzmie. Osoba przebywa w zakładzie z powodu wyroku, ale jej przypisanie do statystyki może mieć dodatkową regułę administracyjną.

Wzrost zasobu przy stabilnych nowych skazaniach może wynikać z dłuższych kar. Spadek może wynikać z końca starych wyroków, nie mniejszej bieżącej aktywności.

Porównanie systemów penitencjarnych wymaga daty stanu, podstawy włączenia i rozdzielenia skazanych od tymczasowo aresztowanych.

Czym jest Global Terrorism Index

GTI jest produktem Institute for Economics & Peace. Wydanie 2026 obejmuje 163 państwa, odpowiadające niemal całej ludności świata, i wykorzystuje TerrorismTracker oraz inne źródła do opisu danych do 2025 roku.⁴

Indeks ma mierzyć wpływ terroryzmu, nie wyłącznie liczbę ataków. Każdy kraj otrzymuje wynik od 0 do 10 oraz pozycję w rankingu. Wartość jest kompozytem kilku skutków i historii.

Nie należy utożsamiać GTI z Global Terrorism Database. Starsze wydania indeksu korzystały z GTD, natomiast aktualne wydanie wskazuje TerrorismTracker jako główne źródło tabel zdarzeń. Nazwy są podobne, ale właściciel, zakres i proces danych są inne.

Przy szeregu obejmującym wiele edycji trzeba sprawdzić moment zmiany źródła oraz ewentualne przeliczenia historii. Pobranie kolumn z różnych raportów nie gwarantuje porównywalności.

Cztery składniki GTI

Roczny surowy wynik opiera się na liczbie incydentów, zabitych, rannych i zakładników. Wagi wynoszą odpowiednio 1, 3, 0,5 oraz 0,5. Śmierć otrzymuje więc największy wkład jednostkowy.⁵

Wagi nie są empiryczną ceną ludzkiego życia. Są decyzją konstrukcyjną podjętą w konsultacji z panelem ekspertów, aby przekształcić różne skutki w jedną skalę. Inny rozsądny zestaw wag zmieniłby wyniki.

Liczba incydentów sprawia, że wiele ataków bez ofiar zwiększa indeks. Zgony mogą spowodować duży skok po jednym zdarzeniu. Ranni i zakładnicy wnoszą mniejszy wkład. Szkody majątkowe, strach, przesiedlenie, koszty ochrony i naruszenia praw nie wchodzą do tej podstawowej formuły bezpośrednio.

Indeks nie mówi, który składnik odpowiada za pozycję, jeśli publikacja pokazuje wyłącznie wynik. Do interpretacji trzeba wrócić do tabel incydentów i skutków.

Pięcioletnia pamięć

GTI stosuje malejące wagi dla bieżącego roku i czterech poprzednich. W metodologii 2026 są to 16, 8, 4, 2 i 1, odpowiadające około 52, 26, 13, 6 i 3 procentom pięcioletniej wartości.⁵

Uzasadnieniem jest utrzymujący się psychologiczny wpływ ataków na społeczeństwo. W rezultacie indeks jest celowo bezwładny. Brak ataku w bieżącym roku nie usuwa od razu wcześniejszego skutku.

Ta właściwość jest zaletą, gdy pytamy o społeczne obciążenie pamięcią przemocy. Jest wadą, jeśli odbiorca używa wyniku jako prognozy najbliższego roku albo oceny aktualnej pracy służb.

Państwo może odnotować radykalną poprawę rocznej sytuacji, lecz przesunąć się niewiele. Inne może doświadczyć pierwszego poważnego ataku i szybko wzrosnąć, ale dokładny ruch zależy od całej pięcioletniej historii i rozkładu innych państw.

Skala logarytmiczna i pasma

Surowe skutki terroryzmu są silnie skoncentrowane w niewielkiej liczbie państw. GTI mapuje je na 21 pasm od 0 do 10 co 0,5, używając logarytmicznej konstrukcji.⁵

Różnica jednego punktu nie oznacza stałej liczby ataków lub ofiar. Przejście z 1 do 2 ma inną zmianę surową niż z 8 do 9. Nie wolno obliczać, że państwo z wynikiem 8 ma „dwa razy więcej terroryzmu” niż kraj z wynikiem 4.

Ranking jest porządkowy. Pozycja może zmienić się, gdy wynik kraju pozostaje podobny, ale inne państwa rosną lub maleją. Remisy są możliwe, zwłaszcza przy zerze i pasmach.

Do porównania w czasie lepszy jest wynik oraz jego składniki niż sama pozycja. Nawet wynik wymaga uwagi na zmianę metodologii.

Co znaczy zero w GTI

W metodologii pięcioletniej wynik zero oznacza brak zarejestrowanego incydentu wpływającego na pięcioletnie okno, nie gwarancję braku zagrożenia. Państwo może mieć udaremnione plany, osoby skazane za wsparcie, radykalne środowisko lub ekspozycję na zewnętrzne konflikty.

Wydanie 2026 wskazuje 65 państw z wynikiem zero w 2025 roku i wyjaśnia, że nie zarejestrowały incydentu w poprzednich pięciu latach.⁴ To wynik bazy oraz definicji, nie certyfikat bezpieczeństwa.

Zero może także współistnieć ze słabą widzialnością medialną albo różnicą kwalifikacji. Jak w każdej bazie otwartych źródeł, brak rekordu wymaga ostrożności.

W ocenie konkretnego obiektu ważniejsze są zamiar, zdolność, celowanie i zabezpieczenia niż ogólnokrajowy wynik zero.

Wpływ nie jest ryzykiem

Wpływ opisuje zrealizowane skutki i ich pamięć. Ryzyko w najprostszym ujęciu łączy prawdopodobieństwo przyszłego zdarzenia z jego konsekwencją. Te pojęcia są związane, ale nie tożsame.

GTI zawiera informację historyczną istotną dla bazowej częstości, lecz nie modeluje wszystkich danych wyprzedzających: planów, zdolności, zmian ochrony, intencji wobec celu i aktualnej informacji wywiadowczej.

Wysoki indeks może wynikać z konfliktu skoncentrowanego w odległym regionie państwa. Ryzyko dla konkretnego lotniska, szkoły lub firmy może być inne. Niski indeks nie usuwa możliwości zdarzenia rzadkiego o wielkim skutku.

Ranking nie powinien automatycznie decydować o ubezpieczeniu, kontroli granicznej, inwestycji ani prawach osoby. Do takiej decyzji potrzebny jest model dopasowany do ekspozycji i celu.

Dlaczego nie dzielić wyniku przez ludność

GTI jest już złożonym i przeskalowanym wskaźnikiem. Podzielenie go przez milion mieszkańców nie tworzy sensownej „stopy”. Operacja miesza wynik logarytmiczny z mianownikiem, którego nie przewidziano w konstrukcji.

Jeśli pytanie dotyczy liczby zabitych na mieszkańca, należy użyć surowej liczby z właściwego źródła i ludności z tego samego okresu. Jeśli dotyczy ataków na jednostkę powierzchni, potrzebny jest inny mianownik.

Małe państwo po jednym ataku może mieć wysoki wskaźnik per capita, a duże państwo wiele ofiar przy niższym. Żaden wariant nie jest uniwersalnie „sprawiedliwszy”; odpowiadają na inne pytania.

Nie wolno używać rankingu wpływu jako licznika, a następnie korygować go jak zwykłej liczby.

Krajowe statystyki jako łańcuch instytucji

Zdarzenie może pojawić się najpierw w komunikacie służby, później jako postępowanie Policji lub prokuratury, następnie jako osoba oskarżona, orzeczenie sądu i stan więziennictwa. Każda instytucja zapisuje własny etap.

Te rekordy nie są automatycznie połączone publicznym identyfikatorem. Zsumowanie ich powoduje wielokrotne liczenie tej samej sprawy. Porównanie przepływu wymaga kohorty i mapy relacji.

Różne instytucje mogą stosować kategorię „o charakterze terrorystycznym”, konkretny artykuł, klasyfikację analityczną lub administracyjną. Pole o podobnej nazwie nie musi mieć tej samej podstawy.

Największą wartością krajowych danych jest szczegół procesu i kontekstu prawnego. Największym ograniczeniem — fragmentacja oraz trudność porównania międzynarodowego.

Wielka Brytania: statystyka przepływu

Brytyjski Home Office regularnie publikuje dane o zatrzymaniach, wynikach, postępowaniach, więźniach, zatrzymaniu i przeszukaniu oraz wykorzystaniu uprawnień z Terrorism Act 2000.⁶ Publikacja zawiera tabele i noty metodologiczne.

Zakres zatrzymań obejmuje nie tylko dokonane formalnie na podstawie Terrorism Act, lecz również czynności na podstawie innych przepisów, jeśli Counter Terrorism Policing uzna je za związane z aktywnością terrorystyczną. To rozszerza obraz, ale oddala go od prostego licznika jednego artykułu.

Dane o wyniku są aktualizowane wraz z postępem spraw. Najnowsze zatrzymania częściej pozostają „awaiting prosecution” lub „released under investigation”. Porównanie odsetka zarzutów między świeżą i starą kohortą bez korekty czasu jest błędne.

System jest dobrym przykładem przejrzystości, ale nie gotowym standardem dla Europy. Prawo zakazanych organizacji, podstawy zatrzymania i kategorie „terrorism-related” są brytyjskie.

Niemcy: wywiad i przestępczość motywowana politycznie

Niemiecki raport o ochronie konstytucji opisuje środowiska ekstremistyczne, potencjał osobowy, organizacje, trendy i działalność wywiadowczą. Kategorie takie jak prawicowy ekstremizm lub islamizm obejmują znacznie więcej niż sprawców terroryzmu.⁷

Równolegle policyjna statystyka przestępczości motywowanej politycznie klasyfikuje czyny według motywu oraz obszaru. Może obejmować propagandę, uszkodzenie mienia, przemoc i inne przestępstwa. Nie jest liczbą ataków terrorystycznych.

„Potencjał osobowy” jest oszacowaniem liczebności środowiska według kryteriów służby. Nie można go porównywać z zatrzymaniami TE-SAT ani indeksem GTI. Jedna osoba może być obserwowana bez popełnienia czynu.

Połączenie raportów daje bogatszy obraz: środowisko, przestępczość, przemoc i działania państwa. Wymaga jednak zachowania osobnych mianowników.

Polska: dane rozproszone

Polska nie publikuje jednego, kompletnego rejestru łączącego wszystkie incydenty, plany, zatrzymania, zarzuty, wyroki i stan więziennictwa. Informacje znajdują się w statystykach Policji według artykułów kodeksu, komunikatach i raportach ABW, danych prokuratury, sądów oraz Służby Więziennej.

Policyjna strona może pokazywać postępowania wszczęte i przestępstwa stwierdzone z art. 165a kodeksu karnego dotyczącego finansowania albo z art. 255a dotyczącego rozpowszechniania treści mogących ułatwić popełnienie przestępstwa terrorystycznego.⁸ To dwa wycinki prawa, nie wszystkie zdarzenia o charakterze terrorystycznym.

Raport ABW za lata 2024–2025 podaje dla obszaru zwalczania terroryzmu między innymi liczbę prowadzonych postępowań, opracowań analitycznych i raportów operacyjnych CAT ABW.⁹ Postępowanie, opracowanie i raport są produktami pracy, nie osobami ani zamachami.

Polski obraz trzeba budować jako zestaw osobnych tabel. Próba stworzenia jednej sumy usunęłaby znaczenie każdej kategorii.

Przepis szczególny a „charakter terrorystyczny”

W polskim prawie charakter terrorystyczny może kwalifikować czyn zabroniony spełniający określony cel i próg zagrożenia karą. Odrębne przepisy dotyczą finansowania, szkolenia, treści ułatwiających popełnienie czynu i udziału w grupie.

Liczenie tylko artykułu 165a pominie czyny główne i inne formy wsparcia. Liczenie wszystkich spraw, w których pojawia się kwalifikacja terrorystyczna, wymaga dostępu do danych procesowych oraz reguły wielokrotnego zarzutu.

Jedna osoba może usłyszeć kilka zarzutów, a jedno postępowanie obejmować wiele osób. „Przestępstwa stwierdzone” w statystyce policyjnej nie są tym samym co prawomocne skazania.

W porównaniu z TE-SAT trzeba ustalić, które polskie rekordy zostały przekazane do europejskiego raportu i według jakiej jednostki. Publiczne tabele nie zawsze pozwalają odtworzyć to mapowanie.

Tabela zgodności

Najważniejsze różnice można uporządkować następująco:

Źródło	Podstawowa jednostka	Co mierzy	Okres	Najważniejsza pułapka
EU TE-SAT	atak, zatrzymana osoba, orzeczenie lub osoba sądzona — zależnie od tabeli	europejski obraz policyjny i sądowy	jeden rok referencyjny	łączenie ataków, zatrzymań i wyroków w jeden wskaźnik
GTI	państwo-rok po agregacji incydentów i skutków	pięcioletni wpływ terroryzmu	rok bieżący plus cztery poprzednie	traktowanie rankingu jako bieżącego ryzyka
brytyjskie statystyki TACT	osoba i zdarzenie procesowe	użycie uprawnień oraz wynik spraw	rok kroczący i kohorty	utożsamienie zatrzymania z atakiem lub skazaniem
raport niemieckiego BfV	środowisko, organizacja, osoba szacowana i trend	zagrożenie dla porządku konstytucyjnego	rok raportowy	utożsamienie ekstremizmu z terroryzmem
polskie statystyki artykułów	postępowanie lub przestępstwo stwierdzone	aktywność wobec określonego przepisu	rok	uznanie jednego artykułu za cały terroryzm
raport służby	postępowanie, analiza, informacja operacyjna lub opis sprawy	działania i ocena instytucji	okres raportu	sumowanie produktów pracy jak osób lub incydentów

Tabela nie oznacza, że jedno źródło jest „lepsze”. Każde może być najlepsze dla innego pytania.

Dlaczego liczb nie można mechanicznie łączyć

Dodanie ataków TE-SAT do incydentów źródłowych GTI może zdublować dokonane ataki i jednocześnie dodać udaremnione plany, których druga baza nie obejmuje. Wynik nie ma spójnej definicji.

Dodanie zatrzymań krajowych do zatrzymań TE-SAT powtarza dane przekazane przez państwo do Europolu. Dodanie wyroków do zatrzymań miesza etapy procesu i kohorty.

Średnia rankingu GTI dla Unii nie ma oczywistego znaczenia, ponieważ skala jest logarytmiczna i kompozytowa. Ważenie ludnością odpowiadałoby na inne pytanie niż średnia państw, ale żadne nie odtwarza automatycznie „wyniku UE”.

Połączenie jest dopuszczalne dopiero po utworzeniu modelu danych: identyfikator sprawy, zdarzenia, osoby, etapu, instytucji i okresu. W publicznych źródłach często nie ma kluczy, więc trzeba pozostać przy zestawieniu równoległym.

Daty publikacji i daty zdarzeń

TE-SAT wydany w roku następnym opisuje poprzedni rok. GTI wydany w marcu 2026 wykorzystuje zdarzenia z 2025 i pamięć wcześniejszych lat. Krajowa statystyka kwartalna może być rokiem kroczącym kończącym się w grudniu lub marcu.

Do tego dochodzi data stanu sprawy. Publikacja z marca może zaktualizować wynik zatrzymania z poprzedniego roku. Późniejsze wydanie zmieni liczbę zarzutów bez zmiany liczby zatrzymań.

Tabela analityczna potrzebuje co najmniej period_start, period_end, publication_date, as_of_date i source_version. Jedna kolumna „rok” jest za mała.

Przy wykresie trzeba wyjaśnić, czy punkt oznacza czas zdarzenia, rok raportu czy stan aktualizacji. Przesunięcie o rok może stworzyć fałszywą korelację z polityką.

Zmiana prawa jako zmiana pomiaru

Nowy przepis, zakaz organizacji, orzeczenie sądu lub dyrektywa może zmienić liczbę rejestrowanych czynów bez zmiany zachowania. Może także realnie zmienić zachowanie przez odstraszanie i działania organów. Oba mechanizmy występują razem.

Badacz powinien zaznaczyć datę wejścia w życie, zakres czynu i sposób wdrożenia. W miarę możliwości pokazuje osobno kategorie bezpośrednio dotknięte zmianą i pozostałe.

Porównanie państw z różnymi przepisami jest porównaniem systemów prawnych oraz zachowań. Nie należy interpretować większej liczby spraw jako prostego dowodu większej radykalizacji.

GTI jest mniej bezpośrednio wrażliwy na liczbę postępowań, lecz pozostaje zależny od definicji incydentu i źródeł. Żadne źródło nie jest wolne od konstrukcji.

Aktywność instytucji jako osobny wynik

Liczba analiz, raportów, wymian informacji, przeszukań i zatrzymań może mierzyć obciążenie oraz odpowiedź instytucji. Nie należy jej odrzucać tylko dlatego, że nie mierzy ataków.

Do oceny zdolności potrzebne są jednak zasoby i jakość. Więcej raportów może oznaczać więcej zagrożeń, lepsze rejestrowanie, fragmentację pracy albo spadek progu. Sama liczba nie rozstrzyga.

Wskaźnik produktywności wymaga mianownika, takiego jak liczba etatów, spraw lub godzin, oraz wyniku jakościowego. Nawet wtedy łatwo premiować dzielenie jednego produktu na kilka.

Raport działalności służby jest źródłem o jej pracy i narracji instytucjonalnej. Nie jest niezależną oceną skuteczności.

Mianowniki

Surowa liczba ataków odpowiada na pytanie o obciążenie kraju. Liczba na mieszkańca opisuje ekspozycję przeciętnej osoby tylko w przybliżeniu. Ataki na turystów, dyplomatów i wojsko mogą nie być proporcjonalne do ludności.

Zatrzymania na milion mieszkańców nadal zależą od prawa i aktywności policji. Skazania na liczbę oskarżeń mogą mierzyć wynik procesu, lecz wymagają śledzenia tej samej kohorty.

Ataki na jednostkę PKB, powierzchni lub ruchu pasażerskiego odpowiadają na wyspecjalizowane pytania. Nie istnieje jeden neutralny mianownik.

Wybór powinien poprzedzać analizę. Pokazanie surowej liczby obok jednego uzasadnionego wskaźnika jest zwykle uczciwsze niż ranking złożony z wielu arbitralnych przeliczeń.

Małe liczby i duże procenty

W państwie o niskiej aktywności przejście z jednego do trzech zdarzeń oznacza wzrost o 200 procent. Brzmi dramatycznie, choć różnica wynosi dwa. Spadek z dwóch do zera daje 100 procent, ale nie ustanawia trwałego bezpieczeństwa.

Raport powinien zawsze podawać licznik obok procentu. Przy bardzo małych liczbach lepsze bywa kilkuletnie okno lub opis przypadków.

GTI częściowo wygładza zmienność pięcioletnią pamięcią, ale ceną jest opóźnienie. TE-SAT pokazuje roczny obraz, bardziej podatny na pojedyncze zdarzenie.

Brak testu statystycznego nie jest głównym problemem, gdy dane są pełną liczbą zarejestrowanych zdarzeń. Problemem jest niepewność pomiaru i przyszłego procesu, której dokładny procent nie usuwa.

Ranking a kolejność politycznych priorytetów

Pozycja w GTI może być wygodna komunikacyjnie, ale nie mówi, jaki środek zapobiegania jest potrzebny. Dwa państwa o podobnym wyniku mogą różnić się konfliktem terytorialnym, samotnymi sprawcami, ochroną celów i zdolnością służb.

Ranking premiuje uwagę na przesunięcie o kilka miejsc, nawet gdy różnica wyniku jest niewielka lub mieści się w tym samym paśmie. Polityk może ogłosić poprawę miejsca, choć roczny skutek wzrósł, ponieważ inne kraje pogorszyły się bardziej.

Priorytet powinien wynikać z oczekiwanej szkody, możliwości redukcji i kosztu działania. GTI jest jednym z opisów historycznych, nie algorytmem budżetowym.

Do decyzji potrzebna jest dekompozycja: gdzie wystąpiły zdarzenia, kogo dotknęły, jakie organizacje działały, co się zmienia i które środki mają dowody skuteczności.

Przykład: jeden atak, wiele tabel

Komórka planuje dwa skoordynowane ataki. Służby zatrzymują cztery osoby przed rozpoczęciem wykonania. Prokuratura stawia zarzuty trzem, jedna zostaje uniewinniona po dwóch latach, a dwie skazane.

TE-SAT może w roku interwencji wykazać udaremniony atak oraz cztery zatrzymania. GTI nie musi zawierać żadnego incydentu, ponieważ nie nastąpił zrealizowany skutek. Krajowy rejestr pokaże zatrzymania, postępowanie i późniejsze rozstrzygnięcia w różnych latach.

Nie ma sprzeczności. Każde źródło obserwuje inny próg i czas. Błąd pojawia się, gdy brak w GTI zostaje uznany za dowód, że planu nie było, albo cztery zatrzymania za cztery ataki.

Przykład: jeden masowy atak i wynik GTI

Państwo przez lata nie ma zarejestrowanych incydentów, po czym jeden atak zabija wiele osób. Roczny składnik gwałtownie rośnie, a przez cztery kolejne lata wcześniejszy skutek pozostaje w GTI z malejącą wagą.

W TE-SAT każdy z tych kolejnych lat może wykazywać zero dokonanych ataków. Obie informacje są prawdziwe: roczna aktywność ustała, lecz pięcioletni indeks wpływu zachowuje pamięć.

Użycie GTI do oceny „bieżącej liczby ataków” zawyżyłoby obraz. Użycie tylko rocznego zera do opisu społecznego skutku pominęłoby trwałe konsekwencje.

Przykład: duże środowisko, mało ataków

Służba krajowa szacuje tysiące osób w środowisku ekstremistycznym, policja rejestruje setki propagandowych i nienawistnych czynów, TE-SAT wykazuje jeden udaremniony plan, a GTI pozostaje niski.

Nie można policzyć „odsetka terrorystów” dzieląc jeden plan przez oszacowanie środowiska. Kategorie obejmują różne zachowania, a mianownik nie jest populacją osób gotowych do przemocy.

Zestawienie może natomiast pokazać warstwy: zasięg idei, przestępczość, mobilizację ku atakowi, interwencję i zrealizowane skutki. Każda warstwa potrzebuje osobnej definicji.

Jak budować polski panel danych

Pierwsza tabela powinna dotyczyć incydentów i planów, z rozdzieleniem dokonanych, nieudanych i udaremnionych oraz wskazaniem źródła. Druga — osób i etapów procesowych. Trzecia — czynów według przepisów. Czwarta — stanu więziennictwa. Piąta — aktywności instytucjonalnej.

Nie trzeba ich scalać w jeden wynik. Można połączyć opisowo przez sprawę, jeśli istnieje publiczna podstawa, ale należy unikać identyfikacji osób i domysłów.

Każda tabela potrzebuje informacji o pokryciu, brakach i dacie. Komunikaty ABW mogą opisywać wybrane sprawy, więc ich liczba nie jest pełnym rejestrem, jeśli raport tego nie deklaruje.

Europejski kontekst należy dodawać jako oddzielny poziom. Polska liczba przekazana do TE-SAT może być punktem kontroli, lecz różnica z krajowym wyciągiem wymaga wyjaśnienia zakresu.

Minimalna procedura porównania

Lista pełni funkcję kontrolną:

• zdefiniuj pytanie i wybierz źródło odpowiadające jego poziomowi;
• zapisz jednostkę: atak, plan, osoba, zatrzymanie, zarzut, sprawa, wyrok lub stan;
• rozdziel ataki dokonane, nieudane i udaremnione;
• zachowaj rok zdarzenia, rok publikacji i datę aktualizacji;
• wskaż definicję prawną lub analityczną oraz kategorię ideologiczną;
• nie dziel wyroków z jednego roku przez zatrzymania z tego samego roku bez kohorty;
• sprawdź zmianę prawa, zakaz organizacji i dużą operację;
• rozłóż GTI na cztery składniki, pięcioletnie wagi i skalowanie;
• nie przeliczaj wyniku GTI na mieszkańca jak zwykłej liczby;
• pokaż surowe liczby obok procentów, szczególnie przy małych wartościach;
• nie sumuj danych krajowych z ich agregatem w TE-SAT;
• nie utożsamiaj ekstremizmu, przestępczości motywowanej politycznie i terroryzmu;
• zastosuj mianownik właściwy dla ekspozycji i decyzji;
• oznacz przypadki nieustalone, otwarte oraz zmienione po aktualizacji;
• wykonaj wariant porównania po ujednoliceniu zakresu i bez niego;
• nazwij wynik wpływem, aktywnością instytucji albo ryzykiem zgodnie z tym, co rzeczywiście mierzy.

Jeżeli nie można ustalić wspólnej jednostki i definicji, najlepszym wynikiem jest tabela równoległa, nie sztuczna suma.

Standard końcowy

TE-SAT jest wspólnym obrazem policyjnym i sądowym Unii. Jego ataki obejmują trzy stany wykonania, a zatrzymania szerszy zakres przestępstw oraz czynności niż udział w zamachu. Liczby z jednego roku nie tworzą jednej kohorty.

GTI jest indeksem historycznego wpływu. Waży śmierć silniej niż incydent, rannego lub zakładnika, pamięta cztery wcześniejsze lata i używa skali logarytmicznej. Wynik od 0 do 10 oraz miejsce w rankingu nie są liczbą ataków ani prawdopodobieństwem następnego.

Statystyki krajowe pokazują prawo i pracę instytucji. Brytyjski przepływ procesowy, niemieckie środowiska ekstremistyczne i polskie dane artykułowe nie mają wspólnego mianownika. Ich odmienność jest informacją o systemie pomiaru.

Dobre porównanie nie pyta, „które źródło mówi prawdę” w abstrakcji. Pyta, jaki fragment zjawiska każde źródło obserwuje, czego nie widzi, jak zmienia się razem z prawem i jak jego liczba może zostać błędnie nazwana. Dopiero taki opis może wspierać ocenę ryzyka oraz politykę.

Źródła